De oorsprong van het leven

De oorsprong van het leven - Spontane generatie
Duizenden jaren lang werd verondersteld dat de oorsprong van het leven het resultaat was van "abiogenese", ook wel "spontane generatie" genoemd. Spontane generatie betekent dat organisch leven zou kunnen ontstaan en ook daadwerkelijk ontstond uit anorganische materie. Tot in de 17e eeuw bestonden er recepten om "leven" te scheppen. Een voorbeeld: neem een paar bezweette lappen, wikkel ze om een handvol tarwe en stop ze in een open pot. Na 21 dagen zullen er dan muizen worden "geschapen". Om ratten te scheppen hoef je alleen maar wat afval op straat te gooien. Na enkele dagen zal het afval vervangen zijn door ratten. Over de hele wereld, in Europa, Azië, Afrika en Noord- en Zuid-Amerika, formuleerde de mens dergelijke recepten om bijen, luizen, schorpioenen, larven, wormen, kikkers en andere wezens te "scheppen". In 1668 sprak Francesco Redi zich in het openbaar uit tegen het idee van spontane generatie. Het was algemeen aanvaard was dat larven voortkwamen uit rottend vlees, maar Redi was het hiermee oneens. Hij stelde dat larven uitbroedden uit eitjes die door vliegen waren gelegd. Om zijn hypothese op de proef te stellen voerde Redi een van de eerste experimenten uit die gebruik maakte van een "controlegroep". Dit was niet alleen de dood van spontane generatie, maar ook de geboorte van het moderne wetenschappelijke tijdperk. Redi plaatste vlees in drie potten: een open pot, een gesloten pot en een pot afgedekt met gaas. In de open pot verschenen larven, omdat de vliegen bij het vlees konden komen. Maar er verschenen geen enkele larven in de andere twee potten. Indertijd geloofde men niet dat dit experiment het idee van spontane generatie werkelijk had weerlegd; het bewees slechts dat larven niet uit vlees voortkwamen.

De oorsprong van het leven - Louis Pasteur
Tot ongeveer 1860 bleef men dus geloven dat spontane generatie de oorzaak was van het ontstaan van nieuw leven. Toen wist de Fransman Louis Pasteur deze onjuiste aanname te weerleggen. In 1859 sponsorde de Franse Academie der Wetenschappen een wetenschappelijke bijeenkomst. Het doel was om spontane generatie ofwel te bewijzen of te weerleggen. Het winnende experiment van de jonge Pasteur was een slimme variant op eerdere experimenten van John Needham (1713-1781) en Lazzaro Spallanzani (1729-1799). Pasteur vulde een kolf met vleesbouillon. Hij verhitte de glazen nek van de kolf en boog hem in een S-vorm. Lucht kon zo wel bij de bouillon komen, maar micro-organismen konden niet bij de bouillon komen; door de zwaartekracht werden ze in de nek van de kolf tegengehouden. Vervolgens kookte hij de bouillon. Na een tijdje hadden zich in de bouillon geen micro-organismen gevormd. Maar toen de kolf werd gekanteld, zodat de bouillon gemengd werd met de micro-organismen in de nek van de kolf, werd de bouillon al snel troebel door het microscopische leven. Op deze manier wist Pasteur het idee van spontane generatie te weerleggen. Bovendien bewees Pasteur dat micro-organismen in de lucht voorkomen.

De oorsprong van het leven - Het huidige wetenschapsonderwijs
Spontane generatie werd in 1859 weerlegd als een mogelijke verklaring voor de oorsprong van het leven. Ironisch genoeg werd in datzelfde jaar Charles Darwins "Oorsprong der soorten" gepubliceerd. Uit dit werk kwam de moderne evolutionistische beweging voort. Men gelooft tegenwoordig dat deze evolutie in zes fasen plaatsvond: (1) kosmische evolutie (de oorsprong van ruimte, tijd, materie en energie uit niets); (2) chemische evolutie (de ontwikkeling van de zwaardere elementen uit waterstof); (3) stellaire en planetaire evolutie (de oorsprong van sterren en planeten); (4) organische evolutie (het ontstaan van leven uit gesteente); (5) macro-evolutie (het ontstaan van de voornaamste soorten); en (6) micro-evolutie (de variatie binnen de soorten). Alleen de zesde fase is werkelijk waargenomen. De eerste vijf zijn slechts aannames. Het is interessant dat de vierde aanname hetzelfde is als het oude idee van spontane generatie, namelijk dat organisch leven kan voortkomen uit anorganische materie (gesteente). Het tragikomische resultaat is dat enkele moderne tekstboeken een heel hoofdstuk wijden aan het werk van Francesco Redi en Louis Pasteur en hun succesvolle weerlegging van spontane generatie, maar enkele hoofdstukken later beweren dat spontane generatie de verklaring is voor de oorsprong van het leven.

Lees nu deel 2 van "De oorsprong van het leven"!